Gamma Knife

Beyin tümörlerinin cerrahi işleme gerek kalmaksızın tedavisi için kullanılan Gamma Knife genel anestezi ve yoğun bakım gerektirmeyen bir radyocerrahi cihazı. Tek seans uygulanan Gamma Knife tedavisi sonrasında hastaların çoğu, genellikle aynı gün evine dönebiliyor.

Beyin tümörlerinin cerrahi işleme gerek kalmaksızın tedavisi için kullanılan Gamma Knife, denenmiş ve başarısı bilimsel olarak ispatlanmış bir radyocerrahi tekniği. Gamma Knife ile 3-4 cm’den küçük olan beyin tümörleri, hassas ve riskli cerrahi işleme gerek kalmaksızın, kansız ve hızlı bir şekilde tedavi edilebiliyor. Genel anestezinin uygulanmadığı Gamma Knife tedavisi, birkaç saat içinde tamamlanıyor ve hastaların çoğu, genellikle tedavinin ertesi günü günlük yaşantısına dönebiliyor.

“Radyocerrahi” terimi tıbba İsveçli beyin cerrahı Lars Leksell tarafından kazandırıldı. Çok sayıda düşük enerjili (dolayısıyla geçtiği beyin dokusunda bir hasara yol açmayan) ışın demetlerinin kafatası içinde hastalıklı bölgeye yönlendirilmesi ve hastalıklı noktada odaklanıp, sadece bu noktada yüksek enerji sağlayarak dokuda değişiklik yaratılması anlamına geliyor.

Gamma Knife cihazı ilk kez 1968 yılında kullanıldı. İlk yıllarda dünyada çok az merkezde kullanılırken tedavide yararlarının kanıtlanmasından sonra yaygınlaştı. Günümüzde tüm dünyada 300’e yakın merkezde kullanılıyor. Son araştırmalara göre, çeşitli beyin hastalıkları olan yaklaşık 700 bin hasta Gamma Knife ile tedavi edildi.

Gamma Knife ile uygulanan radyocerrahide, stereotaktik çerçeve ile sabit hale getirilen kafatasındaki hastalıklı alan bilgisayarlarla belirleniyor. Bu alan 192 adet Kobalt kaynağından çıkan gamma ışınları ile ışınlanıyor. Her bir kaynaktan çıkan gücü düşük ışınlar, beyindeki sağlıklı dokuya zarar vermiyor.

Gamma Knife, AVM (doğuştan beyinde damar yumağı), beyin tümörleri ve fonksiyonel hastalıklarda kullanılıyor. Gamma Knife’ın kullanılabilmesi için tedavi edilecek tümörün çapının genellikle 3-4 cm’den küçük olması gerekiyor. Anestezi ve yoğun bakım gereksinimini ortadan kaldıran ve uygulaması birkaç saat süren Gamma Knife, hastalara kansız ve bıçaksız bir tedavi seçeneği sunuyor. Hastaların çoğu, genellikle tedavinin ertesi günü günlük yaşantısına dönebiliyor.

Hangi Hastalıkların Tedavisinde Kullanılır ?

Gamma Knife, AVM (doğuştan beyinde damar yumağı), beyin tümörleri ve fonksiyonel hastalıklarda kullanılıyor. Gamma Knife’ın kullanılabilmesi için tedavi edilecek tümörün çapının genellikle 3-4 cm’den küçük olması gerekiyor.

Gamma Knife 1968’den bu yana tüm dünyada değişik endikasyonlarla giderek artan sayıda hastada kullanılıyor. Gamma Knife’ın kullanıldığı hastaları şu şekilde sıralamak mümkün; damarsal bozukluğu olan hastalar, iyi huylu tümörü olan hastalar, kötü huylu tümörü olan hastalar, hareket hastalığı olan kişiler, fonksiyonel hastalığı olan kişiler, beyinde ulaşılması güç ve derin bölgelerde yerleşmiş tümörleri olanlar.

Arteriovenöz malformasyonlar (Anormal Damar Yumağı)
Kavernomlar
Galen Veni Anevrizması
Parkinson hastalığı
Esansiyel tremor (Titreme)
Multipl skleroz
Trigeminal nevralji
Epilepsi (Sara hastalığı)
Kronik ağrı
Metastazlar
Oküler melanoma
Astrositom
Glioblastom
Hemanjioperisitom
Glomus tümörü
Nazofarinks karsinomu
Açık Cerrahiyi Reddeden Hastalar
Beyinde Ulaşılması Güç ve Derin Bölgelerde Yerleşmiş Tümörler
Yaş, Tıbbi Durum, Genel Sağlık Durumu Gibi Nedenlerle Cerrahi Girişimi Tolere Edemeyecek Durumda Olan Hastalar

 

Nasıl Etki Ediyor ?

Stereotaktik radyocerrahi, dokuda diğer radyoterapi yöntemleri gibi etki ediyor. Gamma Knife ile tümör veya hastalıklı doku çıkartılmıyor, bunun yerine hücrelerin DNA’sında hasar oluşturuluyor. Bunun sonucu olarak tümör hücreleri normal özelliklerini kaybediyor, bölünme ve beslenme fonksiyonları bozulduğu için ölüyorlar. Tümördeki küçülmenin hızı yaklaşık olarak büyüme hızına eşit. AVM ismi verilen doğuştan anormal damar yumağı olan hastalarda Gamma Knife, damarların duvarlarının kalınlaşmasına ve giderek tıkanmasına yol açıyor. Tedavide amaç, tümörlerin büyümesinin durdurulması. Eğer tümör tedaviden sonra büyümezse, bu durum tedavinin hedefine ulaştığını gösteriyor. Genellikle tümörlerde ilerleyen dönemde küçülme de görülüyor. Ancak küçülme iyi huylu tümörlerde yıllar içinde, kötü huylu tümörlerde ve metastazlarda aylar içinde olabiliyor. AVM yumağının kapanması da zaman içinde gelişiyor. Bu süre genellikle 2-3 yıl arasında değişebiliyor.

Özellikleri nelerdir ?

  • Birçok beyin tümöründe açık cerrahiye gereksinimi ortadan kaldırabilmesi
  • İşlem sonrası yan etkilerinin az olması
  • Genel anesteziye gerek olmaması
  • Tedavinin yapıldığı gün hastanın evine dönebilmesi
  • Nekahet döneminin olmaması
  • Saçlı deri ve kafada yara olmaması
  • Saçların kesilmemesi ve dökülmemesi
  • Çok az rahatsızlık ile büyük oranda yarar elde edilmesi
  • Hastanın kısa zamanda günlük hayata dönülebilmesi
  • Sağlıklı beyin dokusunun çok az radyasyon alması

Gamma Knife’ın Aşamaları

1-Stereotaktik Çerçevenin Takılması : Tedavinin öncesinde hastanın başına Leksell stereotaktik çerçeve (başa takılan özel çerçeve) takılması gerekir. Bu işlem lokal anestezi altında yapılır. 12 yaşından küçük hastalarda işlem sedasyon altında uygulanır.

2-Nöroradyolojik Görüntüleme : Çerçeve takıldıktan sonra hastanın hastalığına uygun görüntüleme yöntemi uygulanır. Günümüzde hastaların tümüne yapılan işlem Manyetik Rezonans (MR) görüntülemedir. AVM olgularında stereotaktik çerçeve ile anjiyografi yapılır. Bazen kafa kaidesi tümörlerinde veya MR’a girmesi mümkün olmayan hastalarda bilgisayarlı tomografi de tedavi planlamasında kullanılabilir.

3-Doz Planlaması : Özel bilgisayarlı planlama programları sayesinde tedavi edilecek hedef doku, keskin bir hassaslıkta sınırlanarak uygulanacak olan radyasyon dozu tespit edilir. Hassas yapılara komşu tümörlerde bloklama uygulaması ile ışınların bazı yönlerden normal dokulara ulaşması engellenebilmektedir. Bu konuda planlama için kullanılan bilgisayar programlarının gelişmesi önemli yararlar sağlanmaktadır. Hasta, bu işlemler sırasında beklerken sohbet edebilir, TV seyrederek vakit geçirebilir.

4-Işının Uygulanması : Bilgisayarda tedavi planı yapıldıktan sonra ayrı bir kısım olan tedavi ünitesinde uygulamaya geçilir. Uygulama süresi 15 dakika ile 1-2 saat arasında değişebilir. Belirleyici olan iki önemli nokta ise; tümörün hacmi ve uygulanacak olan radyasyon dozunun miktarıdır.